خلاصه کتاب

چرا این توانایی برای موفقیت تحصیلی مهم است؟ زبان در ادبیات، ریاضی، تاریخ و هر درس دیگری که یک دانش آموز باید بگذراند حضور دارد. کودکان باید قادر باشند گوش کنند، توجه کنند و سخنرانی ها و درس گفتارها و توضیح های کلامی (و هم چنین مطالب کتاب ها) را بفهمند تا بتوانند درس داده شده را یاد بگیرند. آن ها برای پیروی و اجرای دستورالعمل ها و رهنمودهای معلم به زبان ادراکی نیاز دارند.
هنگامی که فرزندتان مورد آزمون قرار می گیرد آزمون گیران او را مورد مشاهده قرار می دهند تا ببینند چقدر خوب قادر است به دستورالعمل ها گوش داده و از آن ها پیروی کند. بدین ترتیب علاوه بر چند آیتم بخصوص که صرفا برای سنجش توانایی فهم زبان کودک طراحی شده اند، در واقع تمام آیتم های هر آزمون دربرگیرنده ی مهارت های زبان ادراکی نیز می باشد. برای مثال هنگامی که آزمون گیر می گوید "به حیوانی که پارس می کند اشاره کن" در اصل، زبان ادراکی مورد سنجش قرار گرفته است.
زبان بیانی. عبارت است از توانایی کودک برای استفاده از کلمات به صورت شفاهی (و در آینده به صورت نوشتاری) به منظور بیان ایده ها و احساس ها به شیوه ای واضح و سازمان یافته. از آن جا که ما پیش از استفاده از زبان باید ابتدا آن را بفهمیم، این توانایی پس از توانایی زبان ادراکی و در حدود 1 سالگی پدیدار می شود. اگر فرزندتان نمی تواند کلمات را به درستی ادا کند از مشکلی موسوم به مشکل "زبان-حرکتی" رنج می برد که یک مهارت حرکتی است نه یک مشکل زبانی و یک گفتار درمان گر می تواند به او کمک کند.
چرا این توانایی برای موفقیت تحصیلی مهم است؟ دانش آموزان خواه بنویسند، خواه سخن بگویند باید قادر باشند به سوال ها پاسخ دهند، ایده ها را از طریق کلمه ها با دیگران در میان بگذارند و با معلم ها و سایر دانش آموزان ارتباط برقرار کنند.
هنگامی که فرزندتان مورد آزمون قرار می گیرد آزمون گیر به توانایی او برای استفاده از زبان در طی آزمون نیز توجه دارد. علاوه بر خرده آزمون هایی که به طور خاص برای سنجش قابلیت زبان بیانی کودک طراحی شده اند، اگر سوالی مستلزم این باشد که کودک (به جای نقاشی کشیدن یا اشاره کردن) از کلمه های شفاهی برای پاسخ گویی استفاده کند، در واقع توانایی زبان بیانی او دارد مورد سنجش قرار می گیرد. هنگامی که از کودک پرسیده می شود "سگ چه حیوانی است؟" در واقع آزمون گیر می خواهد کیفیت زبان بیانی ای که کودک در پاسخ خود بروز می دهد، بسنجد.
دانش/ درک مطلب
عبارت است از فهم و دریافت کودک از اطلاعات، استانداردهای اجتماعی، رفتار و شعوری که کودکان هم سن او عموما از آن برخوردارند.
چرا این توانایی برای موفقیت تحصیلی مهم است؟ به منظور طی کردن موفقیت آمیز دوران مهد کودک، فرزند شما باید اطلاعاتی در مورد رنگ ها، اشکال، فصل ها، تعطیلات و اعیاد، حیوانات اهلی، انواع سیستم های حمل و نقل، میوه ها و سبزیجات داشته باشد- یعنی همان اطلاعات پایه و مهمی که کودکان از طریق کتاب های تصویری، پیش دبستانی و از طریق خود زندگی روزمره در معرض شان قرار می گیرند- هم چنین از کودک شما انتظار می رود استانداردها و رفتارهای اجتماعی مناسب و در حد سن خود خود را بروز دهد. اگر او اتفاقی پروژه کاردستی هم کلاسی اش را به زمین بیاندازند باید بداند که لازم است عذرخواهی کرده و در جمع کردن آن به هم کلاسی اش کمک کند. علاوه بر این از او انتظار می رود همان حد از شعور و درک رایج زندگی اجتماعی را که هم سالانش دارا هستند، داشته باشد. کسب این پشتوانه و سرمایه ی اطلاعاتی برای کودک نیاز به گذر زمان و هم چنین مشارکت فعالانه شما دارد.
هنگامی که فرزندتان مورد آزمون قرار می گیرد ممکن است آزمون گیر بپرسد "چرا ما به دندان پزشک مراجعه می کنیم؟"، "ببرها در باغ وحش هستند یا در مزرعه؟"، "اگر اتفاقی پای کسی را لگد کنی، باید چه کار کنی؟"
حافظه
حافظه می تواند کلامی (اطلاعات دریافتی از طریق خواندن مطالب یا گوش دادن) و دیداری (اطلاعات دریافتی از طریق دیدن) باشد. دکتر مل لوین، متخصص یادگیری و آموزش، می گوید: ما بیش تر از هر جای دیگری در طی زندگی، در مدرسه است که به حافظه نیاز داریم.
حافظه بلندمدت. عبارت است از توانایی کودک برای بازیابی اطلاعاتی که در گذشته یا پس از گذشت مدت زمانی نسبتا طولانی یاد گرفته است.
چرا این توانایی برای موفقیت تحصیلی مهم است؟ حافظه بلندمدت در موفقیت تحصیلی از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است. از کودکان انتظار می رود جداول ضرب، نمادهای شیمیایی، پایتخت ها، واژگان، املای کلمات، قواعد گرامر و روندها و راه حل های مسائل مختلف ریاضی را به خاطر بیاورند. علاوه بر این همواره از دانش آموزان خواسته می شود که اطلاعات جدیدی را به آن چه که از پیش می دانند اضافه کرده و برای انجام تکالیف و آزمون ها، روندها و مطالب از پیش یادگرفته را فراخوانی کنند.
هنگامی که فرزندتان مورد آزمون قرار می گیرد، ممکن است آزمون گیر بپرسد "چرا ما دندان های خود را مسواک می زنیم؟" سپس کودک گفته ی مادرش را به خاطر می آورد؛ "ما باید همیشه دندان های خود را تمیز نگه داریم تا از کرم خوردگی و پوسیدگی آن ها جلوگیری کنیم." و پاسخ آزمون گیر را می دهد. این مثال نشان دهنده ی استفاده از حافظه بلندمدت است. هم چنین ممکن است آزمون گیر تصویر زنی را نشان دهد که در یک خودروی واژگون رانندگی می کند و سپس از کودک می پرسد مشکل یا نکته عجیب این تصویر چیست؟ اگر کودک بگوید "نمی شود خودروها را واژگونه برانیم" در واقع دارد از حافظه ی بلندمدت تصویری اش استفاده می کند.
حافظه کوتاه مدت. عبارت است از توانایی کودک برای بازیابی اطلاعاتی که طی چند ثانیه ی اخیر دریافت کرده است (مثال: "می توانی اعداد و حروفی که می گویم تکرار کنی؟ پ، ج، 7، 4، د"). حافظه ی فعال عبارت است از توانایی کودک برای بازیابی اطلاعاتی که به تازگی دریافت کرده، نگه داشت این اطلاعات در ذهن و انجام دادن کاری با آن ها (مثال: "به اعداد و حروفی که می گویم گوش کن و آن ها را برایم تکرار کن به صورتی که اول حروف را تکرار کنی و بعد اعداد را. پ، ج، 7، 4، د" پاسخ: "پ، ج، د، 7، 4").
چرا این توانایی برای موفقیت تحصیلی مهم است؟ اگر معلم سوالی بپرسد، این سوال وارد حافظه ی کوتاه مدت دانش آموز می شود و سپس در عین حال که سوال را در حافظه ی کوتاه مدت خود نگه داشته است، آن را وارد حافظه ی فعال خود می کند و در همان زمان در حافظه ی بلندمدت خود به دنبال پاسخ می گردد. حافظه ی فعال در زمینه ی تحصیلات از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است چرا که بسیاری از تکالیف مستلزم دریافت و ورود اطلاعات به مغز و انجام دادن کار یا پردازشی بر آن ها می باشند. برای مثال، کودک داستان یا بخشی از یک کتاب را می خواند و سپس از وی خواسته می شود به سوال هایی در مورد آن چه خوانده است پاسخ دهد؛ یک مساله ی ریاضی مستلزم این است که کودک مراحلی را که تا لحظه ی فعلی طی کرده به خاطر بیاورد در عین این که حواسش به آن چه که باید در مرحله ی بعدی انجام دهد نیز باشد؛ در تلفظ یک واژه ی طولانی، کودک باید بخش اول واژه را دائم در خاطر داشته باشد تا بتواند تا پایان آن را ادا کند.
هنگامی که فرزندتان مورد آزمون قرار می گیرد، ممکن است آزمون گیر صفحه ای شامل چند شکل هندسی را نشان داده و از او بخواهد به مربعی که دایره ای درون آن است و ستاره ای در بالای آن قرار گرفته، اشاره کند. اگر کودک بتواند آن چه را که آزمون گیر گفته به خاطر بیاورد و در نتیجه به شکل مورد نظر اشاره کند در واقع دارد از حافظه ی کلامی کوتاه مدت خود استفاده می کند. امکان دارد آزمون گیر بپرسد "هواپیمای جت چیست؟" پاسخ به این سوال مستلزم استفاده از حافظه بلندمدت دیداری (در صورتی که کودک تا به حال سوار هواپیمای جت شده یا این که تصویر آن را جایی دیده باشد) یا حافظه ی بلندمدت کلامی (در صورتی که مطلبی در این مورد خوانده یا صحبتی در این مورد شنیده باشد) خواهد بود. هم چنین ممکن است آزمون گیر تعدادی مهره رنگی را با الگو و ترتیب خاصی به نخ بکشد و سپس الگو را به هم زده و از کودک بخواهد آن را عینا و به همان ترتیب رنگ های قبلی بازسازی کند. این تکلیف نیز مستلزم استفاده از حافظه ی کوتاه مدت دیداری فعال می باشد.
ریاضیات
عملیات ریاضی. عبارت است از توانایی کودک برای کار با مهارت های محاسباتی ساده. استدلال ریاضی (یا تفکر ریاضی) عبارت است از توانایی کودک به منظور انجام تفکر لازم برای کارهای ریاضی سطح بالا که شامل مفاهیمی نظیر الگویابی، توالی دهی، مرتب سازی، طبقه بندی و مقایسه می شود. این موارد در هر سه توانایی استدلال ریاضی، مهارت های زبانی و مهارت های شناختی مشترک است.
چرا این توانایی برای موفقیت تحصیلی مهم است؟ استدلال ریاضی به کودک کمک می کند که تفکر انتقادی و مهارت های حل مساله را تقویت کند. از لحظه ای که فرزندتان مدرسه را آغاز می کند عملیات ریاضی یکی از موضوعات مهم درسی وی خواهد بود.
هنگامی که فرزندتان مورد آزمون قرار می گیرد، ممکن است آزمون گیر تصویری از 8 سیب را نشان داده و از او بخواهد آن ها را بشمارد. امکان دارد آزمون گیر یک مساله کلامی مانند این نمونه را بپرسد: اگر 3 تا شیرینی داشتی و یکی را بخوری، چند تا باقی می ماند؟ هم چنین ممکن است آزمون گیر از کودک بخواهد قطعات پلاستیکی روی میز را از کوچک به بزرگ مرتب کند.
استدلال دیداری – فضایی
این توانایی درست در نقطه مقابل استدلال کلامی قرار می گیرد و عبارت است از توانایی کودک برای استدلال و حل مسائل با استفاده از تصاویر، نمودار، اشکال هندسی، نقشه ها و جداول. تفسیر و فهم اطلاعات دیداری – فضایی (یعنی شناسایی اشکال) و ایجاد خروجی های دیداری – فضایی مانند نقاشی، تکمیل پازل، هزارتو و سایر فعالیت هایی که مستلزم مهارت های حرکتی ظریف هستند همگی زیرمقوله های استدلال دیداری – فضایی محسوب می شوند. کودک برای سازمان دهی میز، دفتر یادداشت یا کیف خود به این توانایی نیاز دارد.
چرا این توانایی برای موفقیت مهم است؟ توانایی رسم و شناسایی مثلث ها، مربع ها و دایره ها مبنا و اساس نوشتن و تشخیص حروف و اعداد را تشکیل می دهد. کودکان باید بتوانند در حاشیه ی صفحات نیز بنویسند، جملات را از راست شروع کرده و به سمت چپ پیش بروند و به اندازه ی مناسب میان حروف و کلمات فاصله بگذارند که همه ی این ها مستلزم توانایی تشخیص تفاوت های ظریف و جزئی می باشد. در واقع رسم اشکال در درس هندسه، تشخیص کشورها از روی نقشه جغرافیایی و تشخیص این که آیا واژه ای به شکل درست نوشته شده یا خیر، همگی نیازمند تفکر دیداری – فضایی هستند، هم چنین توانایی سازمان دادن به یادداشت ها و مطالب نیز برای موفقیت در تحصیل الزامی است.
هنگامی که فرزندتان مورد آزمون قرار می گیرد ممکن است تصویری به او نشان داده شود و بپرسند کدام یک از سه سگ موجود در تصویر با سایر سگ ها متفاوت است؟ (برای مثال دو تا از سگ ها کاملا مشابه هستند اما سومی یک خال بیش تر دارد.) شاید از کودک خواسته شود یک پازل را تکمیل کند یا 4 مکعب را همان طور که در تصویر مربوطه نشان داده شده روی میز در کنار هم قرار دهد. هم چنین ممکن است شکل یک مثلث به او نشان داده شود و از او بخواهند یک مثلث عین آن را بکشد یا شاید آزمون گیر تصویری از دو ساختمان نشان بدهد و از کودک بپرسد کدام یک بلندتر است.
مهارت های شناختی
این مهارت ها شامل کارکردهایی از مغز می شود که "شناخت و کسب آگاهی" را ممکن می سازند. تفکر، پردازش اطلاعات، تحلیل، استدلال، یادگیری، هوشیاری و قضاوت همگی نیازمند مهارت های فکری شناختی یا سطح بالا، هستند.
تفکر انتزاعی/نمادین.
عبارت است از توانایی کودک برای تعمیم دادن بر اساس تجربیات عینی.
چرا این توانایی برای موفقیت تحصیلی مهم است؟
این توانایی در حقیقت زیربنای تمامی حوزه های ذهنی دیگر محسوب می شود. دانش آموزان باید بیاموزند که حروف، صدا دارند و این حروف برای ساختن کلمات، جملات و داستان هایی به کار می روند که معنایی فراتر از خود حروف دارند. عدد 5 هیچ شباهتی به 5 تا کلوچه ندارد اما کودک یاد می گیرد که این عدد همواره یک بازنمایش انتزاعی از هر چیزی است که 5 تا باشد. اگر معلم از کودک بپرسد که تابستان گذشته چه کرده است و او در جواب، ماجراجویی هایش را برشمارد در واقع دارد از طریق به تصویر کشیدن خود در زمان و مکانی دیگر و تعریف آن برای فرد دیگر اقدام به تفکر انتزاعی می کند.
بهترین روش برای این که فرزندتان تفکر انتزاعی را بیاموزد بازی کردن است (مثل استفاده از یک مکعب برای بازنمایی یک خودرو) نه آموزش دادن. هم چنان که کودک بزرگ تر می شود باید بر زبان انتزاعی نیز تسلط یابد. زبان انتزاعی عبارت است از کلماتی که چیزی را نمایندگی می کنند که نمی توان آن را دید یا شنید یا حس کرد مانند خطر، دموکراسی، لذت بخش و کنایه. واژگان انتزاعی در تمام زمینه ها از جمله ریاضیات، علوم، ادبیات و مطالعات اجتماعی کاربرد دارند.
هنگامی که فرزندتان مورد آزمون قرار می گیرد، ممکن است آزمون گیر به تصویر یک سگ اشاره کند و بپرسد این چیست؟ زمانی که کودک واژه سگ را به چیزی که یک سگ زنده و واقعی نیست (بلکه تصویر است) منتسب می کند در واقع دارد از تفکر انتزاعی خود بهره می برد. هم چنین ممکن است آزمون گیر از کودک بپرسد "آزادی" یعنی چه؟
تفکر دنباله ای (متوالی).
عبارت است از توانایی کودک برای فکر کردن در مورد اطلاعاتی که با ترتیب ویژه ای ارائه شده اند تا بتواند الگوها را شناسایی کرده و قطعات بعدی اطلاعات را پیش بینی نماید.
چرا این توانایی برای موفقیت تحصیلی مهم است؟
کودک هنگامی که در حال آموختن خواندن است درمی یابد که حروف در کلمات و کلمات در جملات از راست به چپ و با ترتیبی خاص قرار می گیرند تا نهایتا کلمات و جملاتی بامعنا و منطقی به دست آید. برای مثال "مار" و "رام" هر دو از حروفی یکسان اما با ترتیبی متفاوت ساخته شده اند. کودکان توالی ها و ترتیب های موجود در محیط را نیز مشاهده می کنند (مثلا پروانه از یک تخمک به لارو بعد به شفیره و در آخر به پروانه بدل می شود). مهارت های توالی دهی و ترتیب منطقی برای نگارش مقاله ها و داستان نویسی بسیار ضروری هستند. در ریاضیات هم اعداد ارزش خود را به صورت ترتیبی به دست می آورند. تاریخ به ترتیب حوادث زمانی آموزش داده می شود و فهرست های مختلف بر اساس ترتیب حروف الفبا نوشته می شوند. معلم ها راهنمایی ها یا دستورالعمل های خود را به صورت چند مرحله ای و با ترتیبی مشخص ارائه می کنند و مفاهیم را به گونه ای تدریس می کنند که هر یک نتیجه ی منطقی مطلب قبل باشد. در واقع بسیاری چیزها در مدرسه بر اساس ترتیب و توالی پیش می رود: مراحل حل یک تقسیم بلند ریاضی، یک پروژه ی درسی یا یک آزمایش علوم. کودکان برای پاسخ گویی به سوال های امتحانی، انجام تکالیف شان و پروژه های بلندمدت درسی باید بتوانند زمان خود را مدیریت کنند که این کار نیز مستلزم ترتیب بندی امور است.
هنگامی که فرزندتان مورد آزمون قرار می گیرد، ممکن است سه کارت به او نشان داده شود – روی یکی تصویر کودکی پابرهنه، روی دومی کودکی با کفش و جوراب و روی دیگری کودکی که فقط جوراب پوشیده است – و از او خواسته شود که کارت ها را به ترتیب درس قرار دهد. هم چنین امکان دارد آزمون گیر ردیفی از اشکال را به کودک نشان دهد – مربع، دایره، مربع، دایره، مربع – و از او بخواهد شکل بعدی را پیش بینی کند.
تفکر محاسباتی.
هر مفهوم، مجموعه ای از ویژگی ها و خصیصه هایی است که در کنار هم مقوله ای از ایده ها یا اشیا را تشکیل می دهند. یک خودرو، مفهومی عینی و قابل لمس است که ویژگی ها و خصوصیاتی از قبیل چهار چرخ، یک فرمان، شیشه، موتور، صندلی و... دارد. برخی ویژگی های ویژه، خودرو را از یک قایق متمایز می سازند اگرچه که این دو در برخی دیگر از ویژگی ها مشترکند و هر دو برای حمل و نقل استفاده می شوند. علاوه بر مفاهیم عینی و ملموس، یک سری از مفاهیم غیر عینی و نامحسوس می باشند مانند یک شعر که ویژگی هایش شامل قافیه، زبان زیبا، بیان هنرمندانه و ایده های عمیق و شاعرانه می باشد. از طرف دیگر برخی ویژگی های به خصوص شعر را از یک ترانه متمایز می سازند اگر چه که این دو نیز در برخی خصوصیات با هم مشترک هستند.
قدرت تصور کودک شما بر توانایی او در حوزه هایی از این قبیل وابسته است: توانایی شناسایی و گروه بندی ایده ها و اشیای ملموس دارای خصیصه های یکسان (خصیصه هایی نظیر رنگ، اندازه، بافت)، توانایی طبقه بندی اشیا و ایده ها به گروه های مختلف (سبزیجات، حیوانات، حروف)، توانایی تشخیص و مقایسه شباهت ها و تفاوت های اشیا و ایده ها (شکلات در برابر بستنی، تئاتر در برابر فیلم) و نهایتا توانایی ارزیابی و قضاوت مفاهیم مختلف یا استفاده از تفکر انتقادی (مثلا: نمایش نامه های موزیکال از تئاترهای معمولی بهتر هستند زیرا آن ها علاوه بر داستان و روایت، آواز و رقص هم دارند و تماشاچی در برابر پولی که پرداخت کرده چیز بیش تری به دست می آورد).
چرا این توانایی برای موفقیت تحصیلی مهم است؟
تفکر انتقادی به کودک اجازه می دهد چیزهای مختلف را برای گزارش درسی اش با هم مقایسه کند: برای مثال حیوانات اهلی در برابر حیوانات وحشی یا دموکراسی در برابر کمونیسم. این توانایی موجب تسهیل تفکر و استدلال می شود. اگر درختان و گل ها هر دو جزو گیاهان محسوب می شوند بنابراین هر دو برای رشد به نور و آب احتیاج دارند. اگر حق رای در کشورهای کمونیست به رسمیت شناخته نمی شود و چین هم یک کشور کمونیست است، بنابراین شهروندان چینی نمی توانند رای بدهند. در درس ادبیات نیز فرزندتان خواهد آموخت که چگونه با استفاده از تفکر انتقادی دست به خلق استعاره و تشبیه بزند.
هنگامی که کودک مورد آزمون قرار می گیرد، برای ارزیابی تفکر مفهومی او معمولا از سوال های تشبیه و سوال های ماتریسی استفاده خواهد شد. ممکن است آزمون گیر بگوید "سیب و پرتغال هر دو چه هستند؟" یا ممکن است یک سوال تشبیهی بپرسد مثلا "همان طور که سگ ها پارس می کنند شیرها هم ...؟ یا امکان دارد ردیفی از چهار آیتم (مثلا یک عروسک، یک توپ، یک لیوان و یک گیاه) را به کودک نشان داده و بپرسد کدام یک با سایر آیتم ها تفاوت دارد.
حل مساله.
عبارت است از توانایی پاسخ دهی کودک در مواقعی که با چالشی روبرو می شود که شامل اطلاعات یا روندهای جدیدی می باشد. کودک چگونه مساله را ارزیابی می کند، چگونه ایده هایی برای حل آن خلق می کند، چگونه بهترین راه حل را انتخاب می کند، چگونه راه حل را در عمل، امتحان می کند و اگر راه حلش موفقیت آمیز نبود آیا آن چه را که این شکست برای او در بردارد می پذیرد یا رد می کند تا در نهایت به پاسخی رضایت بخش دست یابد؟
چرا این توانایی برای موفقیت تحصیلی مهم است؟
کودک در مدرسه دائما با مسائلی که باید آن ها را حل کند، با آزمایش هایی که باید انجام دهد و فرضیه هایی که باید اثبات کند، مواجه خواهد بود. زمانی که فرزندتان قواعد دستور زبان یا ریاضیات را یاد بگیرد باید آن ها را در نوشته ها یا مسائل جدید نیز به کار ببندد. او باید برای حل یک مساله درس علوم، بتواند به نحو خلاقانه ای فکر کند و قبل از شروع به حل مساله چندین گزینه یا روش، تولید کند.
هنگامی که فرزندتان مورد آزمون قرار می گیرد، ممکن است آزمون گیر یک پازل به او بدهد تا تکه های درست را کنار هم بگذارد یا تصویری از یک سازه ی ساخته شده از قطعات پلاستیکی نشانش دهد تا دوباره عین آن را بسازد. آزمون گیر کودک را مورد مشاهده قرار داده و به چگونگی رویکرد او به مساله توجه خواهد کرد. آیا او از روش آزمون و خطا استفاده می کند؟ آیا از اشتباه های خود درس می گیرد؟ آیا پیش از شروع، برنامه می ریزد و کارش را روش مند شروع می کند؟ یا این که تکانشی است و یک باره دست به کار می شود؟ هنگامی که تکلیف دشوار می شود آیا در صورت ناکامی باز هم استقامت می ورزد و دست از کار نمی کشد؟ رویکرد و نحوه ی نگرش کودک شما به حل مساله در گزارشی که روان شناس به همراه نتایج آزمون آماده می کند مورد توجه قرار خواهد گرفت.
مهارت های حرکتی
عبارت است از توانایی کودک برای کنترل دست ها و انگشتان. این مهارت ها در فعالیت هایی نظیر نواختن سازهای موسیقی، بریدن چیزها با چاقو، هدف گیری با کمان، تا زدن و بسته بندی کردن، بستن و باز کردن دکمه ها، بستن بند کفش، بازی با عروسک ها یا کارت های کوچک ضروری هستند. در کنار این موارد مهارت های ظریف نوشتاری هم هستند که شامل استفاده از حرکات ظریف دست و انگشتان برای نوشتن با استفاده از مداد و خودکار می باشند.
چرا این توانایی برای موفقیت تحصیلی مهم است؟
در مدرسه از کودک انتظار می رود مقاله بنویسد، امتحان بدهد، پروژه ارائه کند، با رایانه تایپ کند و با برخی ابزار و مواد آموزشی (نظیر مهره ها، مکعب ها و...) کار کند. مطاله انجام شده توسط جوآن لندی و کیت بوریج در سال 1999 دریافت که 60 تا 70 درصد کارهای مربوط به مدرسه مستلزم مهارت های ظریف حرکتی می باشد.
هنگامی که فرزندتان مورد آزمون قرار می گیرد، ممکن است از وی خواسته شود چیزی رسم کند، یک طرح را با بلوک های مکعب شکل دوباره بسازد یا تکه های پازل را کنار هم قرار داده و آن را تکمیل کند. ( توجه داشته باشید که مهارت های حرکتی درشت شامل حرکت عضلات بزرگی می شود که برای فعالیت هایی از قبیل دویدن و پریدن لازم هستند. این مهارت ها در آزمون های هوش مورد سنجش قرار نمی گیرند اگرچه که ممکن است مربیان مهد کودک به طور غیر رسمی این گونه توانایی ها را در کودک ارزیابی نمایند.)
آزمون گیران علاوه بر این ها به موارد زیر نیز توجه می کنند:
سرعت پردازش.
عبارت است از این که کودک چقدر سریع فعالیت های خواسته شده در آزمون را انجام می دهد. این مورد یک مهارت جداگانه نیست که فرزندتان بتواند روی آن تمرین کند. هم چنان که او در مهارت های هفت گانه متبحرتر می شود، سرعت پردازش وی نیز به صورت طبیعی بیش تر می شود. سرعت بیش تر در پردازش به این معناست که کودک قادر است با شتاب بیش تری اطلاعات را درک کرده و مطالب جدید را بفهمد، بنابراین سریع تر می تواند مدارج هوشی و رشدی را طی کند.
چرا این توانایی برای موفقیت تحصیلی مهم است؟
داشتن سرعت در انجام کارها مستلزم این است که کودک توجه خود را متمرکز کرده، اطلاعات دیداری را در ذهن خود اسکن کند، تمیز دهد و آن ها را به کار گیرد. هم چنین داشتن سرعت به توانایی پردازش سریع و با سهولت اطلاعات کلامی نیز وابسته است. این مهارت شامل برنامه ریزی، انگیزش، مهارت های حرکتی و توانایی کار تحت فشار و استرس می باشد. کودکانی که مغزشان سریع تر کار می کند به عنوان کودکان "باهوش تر" مورد توجه دیگران قرار می گیرند، آن ها بیش تر از دیگران این شانس را دارند که در گروه های توانایی پیشرفته و برنامه های ویژه ی دانش آموزان با استعداد و تیزهوش قرار گیرند و در مقاطع بعدی نیز افتخارات و دستاوردهای تحصیلی بزرگ تری را کسب کنند.
هنگامی که فرزندتان مورد آزمون قرار می گیرد، برخی تکالیف دیداری-فضایی خاص، زمان دار هستند اما این نکته به کودک گفته نمی شود تا مبادا احساس فشار یا استرس به او دست دهد.
کنترل توجه.
عبارت است از توانایی کودک برای تنظیم یا کنترل سطح فعالیت ذهنی، میزان اطلاعات و محرک هایی که وارد مغز وی می شوند و تنظیم یا کنترل شیوه ای که کار یا فعالیت را انجام می دهد. کودکان دارای مشکل کنترل توجه، اغلب بیش فعال بوده و فراخنای توجه کوتاهی دارند. این کودکان ممکن است در آهسته کردن فعالیت های ذهنی یا بدنی خود و کنترل تکانه هایشان با مشکل روبه رو شوند.
چرا این توانایی برای موفقیت تحصیلی مهم است؟
کودک در مدرسه باید رفتار مناسبی داشته باشد، برای فواصل زمانی معین روی صندلی خود بنشیند، به آن چه معلم می گوید توجه کرده و آن را پردازش کند، آن چه را که می بیند یا می خواند در ذهن خود نگه دارد، قبل از این که عجولانه با مساله برخورد کند به دنبال بهترین راه برای حل آن باشد، دریابد که چه چیزی در متون و نوشته ها از اهمیت بیش تری برخوردار است، خود را در برابر عوامل حواس پرتی که ذهن او را از درس دور می کنند محافظت نماید، هنگام مطالعه و امتحان تمرکز کند، هنگامی که به او تکلیف داد شده که یک داستان بنویسد، به جای این که کار با نخستین ایده ای که به ذهنش می رسد آغاز نماید، به طرح ها و احتمال های گوناگون بیندیشد، مدبرانه کارها و تکالیف را انجام دهد تا از اشتباه های ناشی از بی دقتی جلوگیری شود، کتاب ها و دفترچه یادداشت خود را همیشه مرتب و منظم نگه دارد و بسیاری موارد دیگر.
هنگامی که فرزندتان مورد آزمون قرار می گیرد، ارزیاب یا همان آزمون گیر به این مساله توجه می کند که آیا او مرتبا سوال هایی را از دست می دهد و سپس به سوال بعدی (که سخت تر) است پاسخ می دهد، توضیح این حالت را باید در مشکل توجه کودک جستجو کرد که به خاطر بی توجهی سوال های ساده تر را از دست می دهد و قادر نیست به آن ها پاسخ دهد. روان شناس دقت می کند که آیا کودک درخواست می کند که تکالیف دوباره و دوباره توضیح داده شوند و هم چنین شیوه ی حل مساله کودک را نیز زیر نظر دارد تا بفهمد آیا وی قبل از شروع تکالیف برنامه ریزی می کند یا یک باره وارد تکلیف می شود. او به سطح فعالیت کودک در طی آزمون نیز دقت می کند. مشکلات توجه تاثیری منفی بر نمره ی کودک خواهند گذاشت و در گزارش روان شناس از آن ها به عنوان یک نقطه ضعف یاد می شود.
دکتر مل لوین می گوید "به ندرت پیش می آید کودکی دارای اختلال توجه باشد اما نتوانیم سایر انواع مشکل ها و اختلال ها را در او مشاهده کنیم. کنترل ضعیف توجه، تقریبا همیشه یکی از چندین حلقه ی زنجیره ی اختلال های کودک است. بنابراین هرگاه پدر یا مادری مشکلاتی را در کنترل توجه فرزند خود تشخیص داد، همیشه باید از خود بپرسد: فرزندم چه مشکل دیگری هم دارد؟
اگر روان شناسی به وجود مشکل توجه در کودک ظنین شود می تواند روش های مناسب جهت کمک به او را به شما توصیه کند. در حالی که نشانه های مشکلات توجه از سن سه سالگی شروع می شود. اگر گمان می کنید که فرزندتان از مشکلات توجه رنج می برد، از معلم او یا از یک روان شناس کمک بخواهید. روش های موثر بسیاری برای کمک به کودکان دارای مشکلات توجه، وجود دارد اما باید راهنمایی و توصیه های درست را از افراد درست دریافت کنید.

منبع: آماده سازی کودکان برای ورود به پیش دبستان و دبستان
نوشته: کارن کوئین
ترجمه: دکتر احمد عابدی و مائده حسام
نشر نوشته