۳۴۶. تربیت معلم در فنلاند

با استعدادترین و تواناترین افراد وارد حرفۀ معلمی می شوند.
از زمانی که وظیفۀ تربیت معلم مدارس ابتدایی به دانشگاهها محول شد و دیپلم معلمی به درجهٔ فوق لیسانس در اواخر دههٔ ۱۹۷۰ ارتقاء یافت، فنلاند تواناترین و با استعدادترین جوانان را برای معلمی جذب کرد. همان طور که پیش از این گفته شد یک عامل فرهنگی قوی در برنامه ریزی شغلی برای جوانان وجود دارد اما آن به تنهایی نمی تواند این محبوبیت پایدار معلمی را شرح دهد.

ادامه نوشته

۳۴۴. عدم وجود آزمون های آماری استاندارد در مدارس فنلاند

از دیگر مسئولیتهای مهم معلمان؛ ارزشیابی دانش آموزان است. همان طور که قبلاً بیان شد، مدارس فنلاند آزمون های آماری استانداردی برای تعیین موفقیت و پیشرفت شان ندارند. در اینجا به چهار دلیل عمده برای این موضوع اشاره شده است.

ادامه نوشته

۳۴۳. هدف آموزش استثنایی در مدارس فنلاند

هدف آموزش استثنایی، حمایت و کمک به دانش آموزان از طریق دادن فرصت های برابر به آن هاست تا تحصیلات شان را مطابق با توانایی ها و در کنار همسالان شان به اتمام برسانند. دو روش عمده در آموزش و پرورش استثنایی در مدارس جامع فنلاند؛ وجود دارد.

ادامه نوشته

۳۴۲. درباره ی مفهوم زندگی

زندگی برای هر موجود زنده یک فرصت است. اگر این موجود زنده یک گیاه باشد زندگی او از جوانه زدن تا رشد کامل و باروری و به وجود آوردن زندگی های دیگر ادامه پیدا می کند. اگر این موجود زنده یک جانور باشد - چه جانوری ساده و چه جانوری پیچیده تر - برای او نیز زندگی یک فرصت است فرصتی برای رشد و تکثیر و در نهایت فرسودگی و از بین رفتن.

ادامه نوشته

۳۴۱. چهره فرهنگ صلح در ادبیات کودکان

در ادبیات کودکان باید به این مساله توجه داشت که هر کتاب و قصه ای را نمی توان در حیطه ی ادبیات کودکان گنجاند چرا که هنر و ادبیات معیارهای خاص خودش را دارد.

ادامه نوشته

۳۳۷. یک روز کاری در مدرسه ی فرهاد

سوزان حبیب: اجازه بدهید یک روز کاری در مدرسه فرهاد را با هم مرور کنیم. در زمان ما کار مدرسه، با سلام و صبح بخیر با مش رمضون و محسن خان و خانم نظیف کار (ناظم دوران ما) و بعد رساندن کیف و کتاب به کلاس و رساندن قابلمه های غذای نهار به "مادران" نازنین مدرسه، کمی بازی و شیطنت با همکلاسی ها و دوستان، با ورزش صبح گاهی و سرود خوانی آغاز می شد. گاهی هم توران خانم با ما صحبت می کرد و پیام هایی را که لازم می دانست با ما در میان می گذاشت. در سال های نخست مدرسه هم همین طور بود؟

ادامه نوشته

۳۳۳. وقتی همه مسئولند

در تمام سالهای کار، این اندیشه ها همیشه ذهن مرا مشغول می ساخت:
چگونه می توان انسان ساخت؟ چگونه می توان فهمید که کودک در مسیر صحیح پرورش، قرار گرفته است و خصال انسانیش در حال رشد است؟ آیا به راستی تعلیم و تربیت انسان سازی می کند؟

ادامه نوشته

۳۳۲. وسایل و منابع لازم برای تدریس مطلوب

کتابخانه. کتابخانه ی مدرسه ی فرهاد با پنجاه جلد کتاب اهدایی دانش آموزان شروع و بعد دارای تقریبا هشت هزار جلد کتاب شد. این کتابخانه مرکزی برای مطالعه و پژوهش دانش آموزان بود و شامل کتاب های مرجع و کتاب هایی بود که دانش آموزان را در یافتن پاسخ پرسش های علمی و ادبی خود، یاری می رساندند. در کتابخانه انواع فیلم های علمی، اسلاید، آلبوم های گوناگون و دیگر وسایل کمک آموزشی نیز وجود داشت.

ادامه نوشته

۳۳۰. واحد کار یا واحد رغبت

واحد کار به مجموعه فعالیت هایی اتلاق می شود که مربی با توجه به علایق و نیازهای رشدی کودک، پیرامون یک موضوع برای یک یا چند روز ( معمولا یک هفته ) طراحی کرده و کودک آن را با نظرات و راهنمایی مربی اجرا می کند. هدف از اجرای واحد کار رشد همه جانبه کودک می باشد. مربی با طراحی انواع فعالیت و بازی و در اختیار گذاشتن امکانات و مواد آموزشی مناسب، فرصت هایی را فراهم می کند تا کودک ببیند، بشنود، بپرسد، بحث کند، جست و جو و استدلال کند.

ادامه نوشته

۳۲۸. هویت

نوجوانان و بزرگسالانی که احساس هویت فردی در آنان قوی است خود را افرادی مجزا و متمایز از دیگران می دانند. کلمه فرد وقتی که مترادف با کلمه شخص به کار می رود، نشانگر نیازی است همگانی به درک خود به عنوان کسی که به رغم داشتن چیزهای مشترک با دیگران از آنها جدا است. نیاز به ثبات رای و حسن یکپارچگی نیز ارتباط نزدیکی با آن نیاز همگانی به درک خود دارد. وقتی که از یکپارچگی خود سخن می گوییم مقصود جدایی از دیگران است و در عین حال یگانگی خود، یعنی انسجام عملی نیازها، انگیزه ها و الگوهای واکنش شخص.

ادامه نوشته

۳۲۷. هنر بخشی از تجربه آموزشی

اما یکی از شاخص ترین کارهایی که در کودکستان مهر انجام می شد و سپس در مدرسه مهران گسترش یافت، آموزش های هنری بود. کودکان کودکستانی با نقاشی، هم درون و احساس شان را بیان می کردند و هم مهارت های خود را در به هم آمیختن رنگ ها و شکل ها نشان می دادند

ادامه نوشته

۳۱۵. فرصت تجربه برای کودکان

یکی دیگر از دلایلی که سیستم های آموزشی، کودکان را از زندگی جدا کرده اند، گرفتن فرصت تجربه مستقیم از کودکان است. این نظام ها با نام آموزش؛ فقط مجموعه ای از اطلاعات را از طریق ابزارها از جمله کتاب و فیلم به کودکان منتقل می کنند.

ادامه نوشته

۳۱۰. هفت آرزو، هفت وصیت

یک: تبدیل کار تربیتی به عشق، به فضای محبت و احترام. فضایی که کودکان با عشق بزرگ شوند، رشد کنند، توانایی های شان شکوفا شود و بیش از هر چیز احساس امنیت کنند.

ادامه نوشته

۳۰۹. این ماهی نباید بمیرد

در دوره های قبل از آپارتمان نشینی خانه های تهران حیاط و حوض داشتند. این حوض ها با آب جوی های کنار خیابانی پُر میشد. هر چند وقت یک بار؛ باید آب حوض را می کشیدند و از نو آب می انداختند. آن وقت ها من نوجوان بودم. در فصل های تابستان؛ خودم آب حوض را می کشیدم. از این کار خیلی خوشم می آمد. آب حوض که به نصفه می رسید؛ باید ماهی ها را با یک الک می گرفتم و می انداختم توی یک لگن آب تمیز. بالا و پایین پریدن ماهی ها توی الک؛ خیلی تماشایی بود. بعضی هاشان از هول جان، از یک وجب هم بیشتر بالا می پریدند و از نو می افتادند توی حوض. بقیه همین که آنها را توی لگن خالی می کردم تا یکی دو دقیقه گیج و عصبی توی لگن دور می زدند و بالا و پایین می رفتند تا این که به این محیط تنگ و کوچک، عادت می کردند.

ادامه نوشته

۳۰۵. هر اندازه به فرزندتان محبت کنید، زیاد نیست

چیزی که به عنوان لوس شدن کودک در ذهن من است نتیجه ابراز محبت زیاد نیست، بلکه ناشی از دادن چیزهای دیگر به جای محبت به او است، چیزهایی مثل چشم پوشی از خطا، انتظارات اندک و دادن چیزهایی جورواجور. وقتی والدین حدودی برای بچه ها قرار نمی دهند، یا انتظاراتشان از آنان را به خاطر مهربان جلوه دادن خودشان کم می کنند و یا وقتی اسباب بازی یا غذا یا هدایا را جایگزین محبت یا توجه واقعی می کنند آنوقت کودکان آسیب می بینند.

ادامه نوشته

۳۰۱. هدف بوجود آورید

دهقانی را در نظر مجسم کنید که با اسب های خود کنار نهر ایستاده و می خواهد اسبهایش آب خورده آنگاه به مزرعه رفته و به کارهای شخم زنی و خرمن بپردازد، لیکن اسب نمی خواهد آب بنوشد.
او می خواهد اسب را مجبور کند، به او دستور می دهد و سپس عصبانی شده و پوزه او را به زور داخل آب می کند. اسب ها با عطسه سر خود را عقب می کشند.

ادامه نوشته

۲۹۸. نیازها و خودیاری

شناخت افراد از تعلیم و تربیت، عموما در محدوده تجربیات شخصی آنها قرار می گیرد. شناخت از خانواده شروع شده به تجربیاتی که طی تحصیل و آموزش غیر رسمی به دست می آید گسترش می یابد. تجربه شخصی من گرچه در محیط خانواده از نظر تعلیم و تربیت بسیار غنی بود ولی در محیط مدرسه محدود به کلاس، برنامه درسی، کتاب درسی، امتحان و کارنامه می شد که از کلاس اول ابتدایی تا پایان تحصیلات متوسطه ادامه می یافت.

ادامه نوشته

۲۹۷. بوی گل

یک روز اواخر خرداد ماه برای دیدن پدرم به آموزشگاه رفتم. پدرم در آموزشگاه نبود. حدود یک بعد از ظهر؛ و گرما کلافه کننده بود. بچه ها در حیاط؛ زیر آفتاب داغ؛ با جیغ و داد و سر و صدا؛ گرگم به هوا بازی می کردند. با هیجان زیاد از هم فرار می کردند، دنبال هم می گذاشتند، زمین می خوردند و پا می شدند و از نو می دویدند و می دویدند.

ادامه نوشته

۲۹۶. نوجوانان و همسالان

همسالان در رشد روانی و اجتماعی غالب نوجوانان، نقش عمده ای دارند، به خصوص در جوامع صنعتی پیشرفته که سن ورود به جهان کار بزرگسالان و مسئولیت خانوادگی به طور روزافزونی به تاخیر می افتد. نقش همسالان در دوران نوجوانی به خصوص اهمیت بسیاری دارد. روابط با همسالان همجنس و جنس مخالف در سالهای نوجوانی زمینه ای است برای روابط بزرگسالی- روابط اجتماعی، روابط کاری و روابط متقابل با افراد جنس مخالف. زن یا مرد جوانی که یاد نگرفته چگونه با افراد همجنس خود کنار بیاید و روابط درستی با افراد جنس مخالف خود برقرار کند در بزرگسالی با مسائل دشواری روبرو خواهد شد.

ادامه نوشته

۲۹۴. دوران کودکی

من، خرداد سال ۱۳۰۶ ش در چادر به دنیا آمدم. مادرم یک مجسمه ساز هنرمند آلمانی بود. او بعد از جنگ جهانی اول، حدود سال ۱۹۱۹م با پدرم طی یک سفر سخت، از میان خرابی های جنگ جهانی اول و هم
زمان با انقلاب روسیه از راه باکو و تفلیس به انزلی و رشت آمدند. ایران آن موقع با ایران حالا و تهران آن زمان را با تهران حالا نمی توان مقایسه کرد. مادرم تعریف می کرد که در آن هنگام مرگ و میر بین کودکان تهران خیلی زیاد بود. بیشتر مادرها ۱۰ تا ۱۲ بار زایمان می کردند و یک یا دو تا از بچه ها بیشتر زنده نمی ماندند. اولین نگرانی مادرم در تهران، مسأله ی زنده نگه داشتن بچه هایش بود.

ادامه نوشته

۲۹۲. نکات اساسی درباره نظام آموزشی فنلاند

شروع آموزش ابتدایی در فنلاند از هفت سالگی است؛ دیرتر از سایر کشورها) و کودکان در شش سالگی به پیش دبستانی می روند. دوره آموزش عمومی (پایه) شامل دوره ٦ ساله ابتدایی و دوره ۳ ساله متوسطه اول (lower secondery) است که تا ١٦ سالگی طول می کشد. تحصیل در تمام سطوح از خردسالی تا دانشگاه در فنلاند؛ رایگان است.

ادامه نوشته

۲۹۰. بگذار استراحت کنم

نوازندگی اولین را نخستین بار در مراسم افتتاحیه المپیک ۲۰۱۲ دیدم. از او دعوت شده بود تا رهبری هزار طبل نواز را بر عهده بگیرد. او در حالی که در مقابل یک مجموعه مالتی درامز ایستاده بود از ضربات آهنگین به کوبش های بلند پیش رفت و کل استادیوم را غرق انرژی کرد. بعد وقتی یکی از مدال آوران المپیک با مشعلی در دست؛ وارد میدان شد، اولین نوای جدیدی را با سازی که خودش در طراحی آن نقش داشت؛ یعنی آلوفون کنسرت گلنی، به دنیا معرفی کرد. این ساز شبیه به مجموعه ای از زنگ های قارچی شکل بود و وقتی نوازندگان با چهار چوب چکش مانند، بر آن می کوبیدند؛ نوایی گرم تر و نشاط آورتر از زنگ های ارکستر پدید می آورد. من نمی دانستم او به کم توانی جسمی دچار است چه رسد به اینکه بدانم کم توانی او سبب می شود که حتی نتواند موسیقی ساخته خودش را بشنود.

ادامه نوشته

۲۸۸. بازی کودکان

در ابتدا کنجکاو بودم که بدانم فنلاند طی دوره های آغازین تحصیل چه کار متفاوتی انجام می دهد تا اینکه تیتری هوشمندانه توجه مرا به خود جلب کرد، مهدکودک های شاد و عاری از سواد فنلاند، نوشته تيم واكر معلم مقطع ابتدایی آمریکایی. تیم واکر بسیار کوشیده بود در دل دانش آموزان خود اشتیاقی برافروزد، ولی در این مسیر به جایی نمی رسید. همسر او اهل فنلاند بود بنابراین آنان تصمیم می گیرند برای شروعی تازه به این کشور مهاجرت کنند.

ادامه نوشته

۲۸۷. در کنار تو خواهم ماند

سالها پیش در شهر اسپوی فنلاند، دانش آموزی کلاس ششمی به نام بسارت کاباشی در درس های خود به مشکل برخورده بود. پدر و مادر آلبانیایی او برای گریختن از شر جنگ کوزوو؛ به فنلاند پناه آورده بودند و بسارت چندان با زبان فنلاندی آشنایی نداشت. کری لوهیووری، مدیر مدرسه خواستار اجرای مداخله ای زودهنگام و نامعمول برای بسارت شد. وی تصمیم گرفت تحصیل بسارت را یک سال متوقف کند و اجازه دهد طی این مدت یک معلم نیازهای اختصاصی با او کار کند. کری برای اطمینان از اینکه بسارت دچار مشکل نشود؛ خودش برای تدریس پا پیش گذاشت. او می گوید من در آن سال بسارت را به عنوان شاگرد خصوصی ام انتخاب کردم.

ادامه نوشته

۲۸۶. هر کودکی می تواند پیشرفت کند

در آغاز هزارۀ جدید، هزاران نوجوان به نمایندگی از کشورهایشان در یک رقابت بین المللی شرکت کردند. گرچه قرار بود این رقابتها واکنشهایی بین المللی برانگیزند، اما توجه اندکی را به خود جلب کردند. مسابقه، مرحلۀ نهایی، نداشت. جمعیتی برای تشویق کردن در آن حضور نداشت و پس از آن هیچ مدالی هم به کسی اهدا نشد. تنها پس از اتمام رقابتها، کنفرانس مطبوعاتی کوچکی در پاریس برگزار شد تا نتایج را اعلام کنند.

ادامه نوشته

۲۸۳. نگاه توران خانم، راه حل ها و تجربه ها

به دنبال پاسخگویی به سوالاتی از این دست بودم که یاد نوشته های توران خانم، در کتاب "جستجو در راه ها و روش های تربیت" و دیدگاه های تربیتی ایشان افتادم: "مسئله ی عمده آموزش و پرورش، تربیت متوسط هاست و اگر بتوان مسائل متوسط ها را حل کرد، آن وقت می شود گفت که آن نظام مترقی، پیش برنده و سازنده است."

ادامه نوشته

۲۷۹. نقش معلم در تعلیم و تربیت جدید

در سمیناری سه روزه که در سال 1351 در دانشکده علوم تربیتی برگزار شد، لیلی آهی (ایمن) در انتقاد به سامانه آموزشی ایران و نگاه به کتابخانه در این سامانه، چنین گفت:

ادامه نوشته

۲۷۷. نفوذ والدین در برابر نفوذ همسالان

بسیاری از مردم معتقدند که ارزشهای پدر و مادر و همسالان به ناچار با هم در تضاد است و اتکای نوجوان به همسالان و همنوایی با آنان سبب می شود که نفوذ پدر و مادر در دوران نوجوانی به ناچار کم شود. البته چنین چیزی واقعیت ندارد؛ دست کم در مورد بسیاری از نوجوانان.

ادامه نوشته

۲۷۶. نظریه انسان گرایی و آموزش و پرورش

اگر ویژگی نظام های آموزشی رفتارنگر کمک به فراگیر شدن جریان آموزش هماهنگ و عمومی بود، ویژگی نظام های آموزشی انسان گرا کمک به شکل گیری الگوهای مختلف در جریان آموزش بوده است. تنوع در روش های آموزشی و تنوع در ارایه و شکل دهی برنامه های مراکز آموزشی انسان گرا از مهدکودک تا پایان دوره ی دبیرستان بسیار گسترده است.

ادامه نوشته

۲۷۵. نحوه ی مشارکت معلمان و کارکنان در مدرسه ی فرهاد

اشاره شد که میرهادی با مدیریت هرمی مخالف بودند و به کار مشارکتی معتقد، مدرسه ی فرهاد را هم با این اندیشه ی مدیریتی اداره می کردند. بر این باور بودند که معلم در مدرسه و طی فرایند هم اندیشی و هم آموزی با معلمان دیگر و با رفتارهای مشارکت جویانه در کلاس درس ساخته می شود. هم شاگردان از معلمان می آموزند هم معلمان از دانش آموزان، بنابراین شوراها یکی از مهم ترین نهادها در مدرسه ی فرهاد بودند.

ادامه نوشته